LỜI  BẠT  CHO  MỘT  TẬP  THƠ 

                                                                                                            CHÂN  PHƯƠNG

 

                                                                                                                                                   

 

    Dù chưa từng gặp nhau, Âu thị Phục An thân thiết với tôi như một người bạn cũ nhờ các sáng tác trên mạng của chị mà tôi thường đọc lại. Gần đây, chị gửi tôi đọc bản thảo thi tập mới, Rụng xuống Trăm Năm, gồm 70 bài dưới nhiều thể thơ.

 

   Từ cổ điển qua tiền chiến, cho đến một số bài mang không khí thơ miền Nam 65-75 với âm hưởng Nguyên Sa, Bùi Giáng, Nhă Ca,Trần Dạ Từ, Phạm Thiên Thư…,nhà thơ của chúng ta chứng tỏ năng lực đọc và hóa nhập các ḍng thơ Việt trước kia cũng như hiện đại. Đọc một mạch tập thơ của chị, tôi có cảm giác đây là một thi tuyển chọn các bài thơ chị đă viết từ thuở sinh viên cho đến hôm nay. Bằng chứng là nhiều bài nơi phần đầu tập thơ rất điêu luyện nhưng qui ước, chẳng hạn

 

Cỏ đă xanh rêu, bờ cỏ mục

Chân hoang dẫm đă găy phiêu bồng

Ngựa cũng ṃn chân về vọng động

Bốn mùa gơ nhịp khuấy hư không                          

 (1/ Đường mơ)

 

vỡ ra những phiến sầu lặng lẽ

gió mùa nằng nặng mấy sầu tư

…

luân hồi luân chuyển mờ con mắt

ai hẹn chờ ta giữa bể dâu                                         

 (2/Có khi)

 

   hoặc những câu lục bát, ngũ ngôn sau đây,

 

trắng tay xóa hết cuộc cờ

phất phơ chiếc bóng bên bờ tử sinh                       

 (5/Cơng)

 

Ừ yêu đă hết th́ thôi

Chảy bao giọt máu luân hồi giữa tim

(17/Th́ thôi)

 

leo dốc lên triền núi

hái một nụ t́nh không

ấp vào ḷng sương khói

nở một đóa mêmh mông                                        

(11/T́m suối nguồn)

 

Tàn chưa ngọn đèn đêm

Vàng phai chưa góc phố

Con tim về ở trọ

Trên ngực buồn hoang vu                                  

 (16/Về chơi góc phố)

 

Rơ ràng ảnh hưởng từ thi ca truyền thống, từ ca dao qua tiền chiến, đă để lại dấu ấn sâu đậm trong hồn thơ Âu thị Phục An. Dù có lúc với nỗi niềm chân thật và khả năng tự chế ngôn từ, chị đă tặng người đọc nhiều câu , nhiều đoạn vần điệu xuất thần:

 

Khi không trời đổ cơn mưa

Ngày chưa kịp hết chiều chưa kịp tàn

…

Chân ai qua vội phố phường

Mưa che mờ lối người thương sao t́m

…

Bỗng dưng trời đổ cơn mưa

T́nh chưa kịp cạn buồn chưa kịp buồn.

(35/Trời c̣n đổ mưa)

 

trời ơi lại mưa

một ngàn năm nữa

trời măi rưng rưng

khóc vời đôi lứa

…

chiều qua lối cũ

mộ chàng buồn tênh

cỏ vàng hoang phế

mưa ǵ buồn tênh!

(14/Mưa ǵ mưa măi)

 

Đây c̣n góc phố

Biệt nhau năm xưa

Ngọn đèn đứng ngó

Nụ hôn bơ phờ

…

Ái ân đă dứt

Một mùa xuân phai 

Người không c̣n nữa

Tháng năm quá dài

(43/Biệt nhau cuối phố)

 

Nhưng tôi chú ư với nhiều thích thú khi đọc một loạt bài có khẩu khí thời đại - hậu 1975 (tôi đă tuyển và giới thiệu một số bài tương tự đă đăng trên mạng trong Khát Vọng được làm người qua thơ Âu thị Phục An ,ĂMVC, tháng 5-2011) - ở đây cảm xúc, suy nghiệm giao thoa với ngôn từ đă sinh ra các nét độc đáo của nhà thơ. Theo tôi, chấn động trong miền Nam từ tháng 4-1975 đă khiến tâm hồn cùng thi pháp nhà thơ đột biến. (Đây gần như một qui luật tâm lư -lịch sử; chẳng hạn  Thế Chiến Một đă biến đổi bút pháp của Wilfred Owen, Siegfried Sassoon, Apollinaire …, Thế Chiến Hai với kinh nghiệm phát xít-cộng sản tàn bạo đă “lột xác” nhiều nhà thơ Âu châu như Rosewicz, Pilinszky, Celan, Pagis, Holan…) . Không thể du dương duy mỹ, nhà thơ nhập thế và đưa vai cùng chịu thập giá với đồng bào trên hành tŕnh khổ nạn. Tiếng nói bị đọa đày gian truân thử thách trở nên thô sần, gân guốc, có lúc ngổ ngáo, phủ phàng hoặc khôi hài đen. Em yên tâm ngủ trên miếng đất không quy hoạch/Đừng đá vào giấc mơ em (7) .Ṿng ôm khít khao lần cuối cũng buông thôi/Không thể dính vào nhau măi như keo dán chuột (39). Tôi nhớ hôn qua hàng kẽm gai/Tôi nhớ siết gh́ trong lô cốt/Bùn đỏ nát nhàu dưới chân nhón…(41)Hai cái kim cứ nhích tới/xua ngày trôi qua…/áo đen góa phụ xếp lại…/cài hoa mai lên tóc/giả bộ đón xuân (51). T́nh nhân bỏ đi/nắng quay quắt nóng/cơn hừng hực vàng quái con đường/38 độ… (54). Người đàn bà cần nhiều bông băng cho lổ thủng lâu năm/Máu vẫn rỉ suốt cuộc chơi/Mép bàn tay không đủ chèn vết đứt…/Người đàn bà ôm ngực cúi ho/Nuốt máu đỏ/Tan cùng băng giá (69)…

 

   C̣n nhiều câu, nhiều bài như thế trong toàn bộ sáng tác của ÂTPA khiến cho người đọc nhức nhối và giới nghiên cứu văn học không thể lănh đạm quay đi. Chẳng c̣n phải nghi ngờ, cùng với nhiều tiếng thơ nữ giới VN như Dư thị Hoàn, Tuyết Nga, Phan Huyền Thư, Vi Thùy Linh, Nguyễn thị Thanh B́nh, Lưu Diệu Vân…nhà thơ của chúng ta đang tạo ra ngôn từ và khí hậu mới cho thơ Việt hôm nay.

 

   Sẽ không công bằng nếu chúng ta chỉ quan tâm đến chùm thơ thế sự đặc sắc của chị mà quên đi nhiều bài thơ t́nh tuyệt diệu bên cạnh những bài thơ triết thâm trầm, như Nguyệt, Thanh Minh, Đêm rằm ra đời, Trái Mộng đong đưa… Từng là sinh viên môn triết, ng̣i bút tài hoa ấy đồng thời cũng là một chủ thể tri thức điềm tỉnh với nụ cười độ lượng giữa cơi nhân sinh:

 

Cái kèn giống lên giọt trầm bi

“đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt”

 

…Tay kèn nẩy lên hồi cuối

Nấm mộ dính đầy cát và bụi

 

Những đôi giầy tây giậm giậm, bước đi.    

 

(70/ Cuối Cùng)

 

 

Nhà phê b́nh bất nhă thường oang oang át giọng nhà thơ, quên mất điều căn bản trong đạo lư văn chương - hăy để cho những bài thơ nói lên thông điệp của chính nhà thơ. Tôi xin dừng bút, mời các bạn đọc tự ḿnh bước vào cơi thơ Âu thị Phục An, từ các sáng tác trên mạng cho đến thi tập RỤNG XUỐNG TRĂM NĂM  vừa ra mắt.

 

 

                                                                                                 Boston, cuối tháng Chín,2012.