Le soleil des vivants n'échauffe plus les morts
Alphonse de Lamartine
Chiều đă xuống thật đầy. Những bóng thập tự ngă chồng lên những bóng chữ vạn lệch lạc rồi tan lẫn vào khối đậm màu của từng hàng bia mộ đang nḥe dần trên nền đất đỏ nhờ nhờ. Bao nhiêu náo động, ồn ào, hỉ, nộ, ái, ố, t́nh, tiền, tù, tội của xă hội loài người dường như dừng cả lại ngoài kia, dường như bị chặn đứng lại bởi bức tường gạch thấp lè tè, xám rêu mốc, nhưng chiều cao vô h́nh của nó có lẽ ngất ngưởng tận trời xanh. Vô h́nh và hưũ h́nh. Có phải v́ cuộc đời trần tục quá nặng nề nên người ta mơ tưởng đến một thế giới bên kia siêu thoát và thanh thản hơn không ? Con người thường thích đắm ḿnh vào những cơi không tưởng, những điều giả tưởng, để quên đi nỗi phiền muộn hàng ngày. C̣n ở đây, tất cả là sự thật, chân chất của đất và đá, của cỏ và hoa. Có c̣n ǵ để lừa dối nhau, để hằn thù nhau, để hăm hại nhau ? Không một người hàng xóm nào làm bực ḿnh kẻ chung quanh bằng con mắt ṭ ṃ, bằng miệng lưỡi to nhỏ, bằng điệu nhạc kích động, hay tệ hơn nưă, bằng tiếng căi cọ om x̣m. Ở đây là yên lặng, một thành phố mà trên mỗi con đường không có tiếng c̣i inh ỏi, tiếng rao hàng, tiếng bánh xe thắng rởn óc, tiếng gầm rú của muôn loại động cơ, tiếng lào xào của trăm ngàn giọng nói, một thành phố mà trong mỗi ngôi nhà không có đèn điện hay đèn dầu, không có truyền h́nh, ra-đi-ô, tủ lạnh... Con người sau khi nhắm mắt sao mà giản dị thế, không màng món ngon vật lạ, chẳng thèm mốt nọ mốt kia, quên cả sách vở, báo chí, thậm chí quên cả giành giật dưỡng khí với đồng loại chung quanh ! Chỉ c̣n là một giấc ngủ dài, một giấc ngủ mà không môi hôn nào có tài phép để đánh thức dậy được, giấc ngủ muôn đời giưă chiếc nôi gỗ ngột ngạt, trong điệu ru ma quái của cỏ cây, côn trùng và ếch nhái...
Có đúng vậy không Hảo ? Mày sẽ nghĩ ǵ khi tao, một người sống đứng giưă thế giới người chết để suy nghĩ vẩn vơ về những điều không bao giờ tao có thể xác minh được, trừ phi tao cũng sẽ như mày, nằm xuống yên lặng dưới ba thước đất. Dường như mỗi câu tao dành để hỏi mày bây giờ đều đă ẩn chứa sẵn trong đó một tiếng trả lời. Cuộc đời là một chuỗi những câu hỏi và câu trả lời vô tận. Đứa bé sợ sệt đặt trăm ngàn dấu hỏi to tướng trước cuộc đời bao la. Người già lo lắng chọn câu trả lời thỏa đáng về một cơi vô minh nào đó đằng sau giấc ngủ ngh́n thu. Câu hỏi của tao dành cho mày, câu hỏi của một thằng đàn ông đang bước vào tuổi ba mươi dành cho một thằng thanh niên chết yểu ở tuổi hai mươi. Mày sẽ trẻ măi không già, có đúng vậy không Hảo, Hảo gàn ? Bây giờ, có lẽ tao hiểu mày nhiều hơn lúc tụi ḿnh c̣n ngồi chung một lớp. Mày có triết lư sống của mày, Hảo gàn ạ. Tao nhớ trong một giờ chính trị năm học tú tài, cả lớp chia làm hai phe duy tâm và duy vật, c̣n mày đứng giưă, xoa tay cười kh́: - Tôi chẳng theo phe nào cả, những thằng duy vật không có trái tim và những thằng duy tâm thiếu khối óc, c̣n tôi, tôi vừa muốn làm thơ vừa muốn lái máy cày ! Mày dám thách thức cả mấy mươi đứa bạn cùng lớp, cả bà giáo dạy chính trị có mấy chục tuổi đảng. Mày dám thách thức cả Đức Giáo Hoàng lẫn Lê-nin, Các Mác, thằng bạo phổi ! Và từ đó mày mang cái hỗn danh Hảo gàn. Đối với Lập, một đứa tin sự hiện hưũ của Thiên Chúa hiển nhiên như thiên hạ tin một với một là hai, đối với tao, một đứa chỉ biết đặt hy vọng vào đôi tay và khối óc, mày là một thằng nổi loạn, khác đời. Nhưng cũng may mà cái tầm nh́n hẹp ḥi của nhân sinh quan, thế giới quan, vũ trụ quan ǵ ǵ đó trong mỗi thằng không làm đứt đi sợi giây bằng hưũ. Và bây giờ, hơn mười năm sau, tao mơ hồ cảm nhận mỗi con người đă được định sẵn một số mệnh khi bước vào đời, c̣n ở đất Pháp, thằng Lập đă biết thế nào là giá trị của vật chất, của đời sống bon chen, của quy luật đấu tranh để sinh tồn. Hai cực của thanh nam châm đă chập lại để chia sớt điện tích cho nhau, và mày ở giưă, là vành bán nguyệt của cái thanh nam châm h́nh chữ U đó, Hảo gàn ạ ! Mày sẽ măi măi sống trong kỷ niệm của tụi tao, mày là kỷ niệm của tụi tao, một thằng bạn cao gầy, trầm ngâm triết lư nhưng cũng phá ngầm không kém ǵ ai. Bây giờ th́ mỗi đứa một nơi. Mày ở gần tao nhất và cũng là xa tao nhất. Mày nằm đây, trên mảnh đất mày đă sinh ra và lớn lên, nhưng những hơi thở cuối cùng của mày lại tắt đi ở bên kia biên giới. Tên của mày làm dài thêm danh sách những thằng tuổi trẻ ngă xuống trong một cuộc chiến tranh phi nghiă, một cuộc chiến tranh làm hoen ố thêm trang sử mười mấy năm của nước Việt Nam hiện đại vốn đă đầy máu, nước mắt, nhục nhằn và tủi hận. Nhưng tao cũng tạm hài ḷng giùm mày, khi ít ra, mộ của mày cũng ở đây, b́nh thường như bao ngôi mộ khác, trong một "nghiă trang nhân dân" cũng b́nh thường như bao nghiă trang khác, không bị giăng mắc bằng những câu khẩu hiệu rỗng tuếch, vô duyên...
B́nh Minh đang thắp thêm mấy nén nhang. Gần mười năm nay, B́nh Minh để tang mày bằng quần đen và áo trắng. Dáng của B́nh Minh co ro quả phụ, như mẹ mày, như chị Hai tao, như tất cả những người đàn bà có chồng chết trận trong bất cứ một cuộc chiến tranh nào, ở bất kỳ một vị thế nào. Mày c̣n nhớ không, trong một bài hát nào đó, Trịnh Công Sơn đă vẽ nên h́nh ảnh người quả phụ thật đẹp :
Em đi qua cầu
Có gió bay theo
Trắng giưă khung chiều...
Người quả phụ ngoài đời lam lũ, giản dị hơn nhiều. B́nh Minh để tang mày trong tim, trong óc, đâu cần một dải khăn sô. Và tao yêu B́nh Minh v́ B́nh Minh yêu mày, chung thủy với mày, Hảo gàn ạ. Ngày trước, khi mày hôn B́nh Minh, khi tao ôm Trinh vào ḷng và Lập quấn quưt bên Bạch Hạc, có đứa nào nghĩ đến ngày hôm nay, khi tao muốn tỏ t́nh với B́nh Minh trước mộ mày, trước mặt mày. Bờ vai của B́nh Minh mảnh mai quá, nhưng lại là bờ vai con gái mà tao cần có để che chở và vuốt ve. Cho phép tao, Hảo nhé...
ooOoo
Mạnh vừa đặt tay lên vai em. Đôi bàn tay khi năy đă lật đất để trồng cho anh mấy giây hoa mười giờ, có h́nh dáng và màu sắc của một đóa tầm xuân, nhưng lại lê la trườn ḿnh sát đất. Chỉ cần ánh sáng, một chút đất và nước, một thân mười giờ không rễ, không hạt cũng sẽ đâm nhánh, trổ hoa. Giản dị như anh vậy, như cuộc sống và suy nghĩ của anh, sự giản dị của cây cỏ, của khí trời và mưa nắng. Em yêu anh v́ sự giản dị đó, mà không phải một người con trai nào cũng có được, khi ở cái tuổi mười tám đôi mươi, thích làm người hùng, thích đi chinh phục, thích nh́n hào quang của ḿnh lấp lánh phản chiếu trên những đôi mắt đen tṛn của bầy con gái chung quanh. Và bây giờ, ngôi mộ của anh, chiếc giường và mái nhà cuối cùng của anh cũng giản dị, cái giản dị nghèo túng, thanh bạch của một gia đ́nh đông con với một người mẹ tảo tần buôn bán. Chỉ có những bông hoa Mạnh và em đem đến là cầu kỳ thôi. Nhưng rồi hoa ấy cũng tàn héo đi, chỉ c̣n lại những dây mười giờ là bén rễ bên cạnh anh. Chúng sẽ làm bạn với anh, sẽ nở những bông hoa nhỏ xíu màu đỏ, màu hồng lúc mười giờ sáng cho anh vui, cho anh nhớ là mặt trời mỗi ngày vẫn đúng hẹn, vẫn t́m đến với trái đất sau đêm dài lạnh lẽo... Anh có lạnh lắm không anh ? Thẻ hương em đem đến vừa hết, chỉ c̣n đúng ba nén hương cuối cùng sưởi ấm cho anh thôi. Em vẫn có thói quen thắp hương cho cả những ngôi mộ chung quanh mỗi lần đến thăm anh, v́ em nhớ, anh vẫn thích chia sẻ mà, phải không anh ?
Mạnh vẫn để yên tay trên vai em, ở vị trí mà một lần nào đó, tay anh đă đặt lên rồi lướt dọc theo cổ và tặng em nụ hôn đầu tiên của anh. Nụ hôn đầu tiên của em. Nụ hôn học tṛ có dư vị của giấy mực và phấn bảng. C̣n nụ hôn cuối cùng lại phảng phất mùi chiến tranh và tang tóc. Anh ra đi với nụ cười nhẫn nại chịu đựng trên môi, và anh trở về, liệm kín trong quan tài gỗ tạp. Em c̣n nghe như đâu đây có tiếng gào của mẹ, tiếng nấc nghẹn của Lập, tiếng nghiến răng của Mạnh và những tiếng thút thít chung quanh em của Diệu, Trinh, của Bạch Hạc. C̣n em chỉ biết lảm nhảm gọi tên anh đến lạc cả giọng, những kể lể không đầu không đuôi, không ư không tứ, như chỉ để dành riêng cho một ḿnh anh hiểu mà thôi. Từ ngày đó đến nay, bao nhiêu năm đă trôi qua, vậy mà những h́nh ảnh tang tóc ấy vẫn cứ bám chặt lấy tâm trí em, cũng như những nụ hôn của anh vẫn phảng phất đâu đây, lướt qua môi em theo từng cơn gió... Có lần Trinh nói với em: - Tao biết mày vẫn c̣n yêu Hảo gàn, nhưng chẳng lẽ mày luẩn quẩn hoài bên mộ Hảo cho đến tàn đời hay sao ? Câu nói đó xoáy thẳng vào óc, làm em choáng váng, và, nếu như không cầm ḷng được, lúc đó chắc em đă tát cho Trinh một cái nên thân. Nhưng dần dà, em thấy Trinh có cái lư của nó, cái lư lẽ của một đứa con gái lúc nào cũng chạy theo vật chất, với một bề ngoài lộng lẫy nhưng tâm hồn lại trống rỗng và chai đá. Rồi Mạnh xuất hiện trong tâm tưởng em từ lúc nào, em cũng không biết. H́nh ảnh của Mạnh, bên cạnh h́nh ảnh của anh, càng lúc càng rơ nét và sống động hơn. Nhiều lúc em cảm thấy lương tâm cắn rứt, em cảm thấy có lỗi với anh, với t́nh yêu của chúng ḿnh, với sự chung thủy của em. Nhưng rồi em cũng hiểu, cuộc đời tựa như ḍng sông, và những con thuyền nhỏ nhoi, lênh đênh trên đó không thể nào đứng yên hay chống chỏi ngược ḍng được. Mạnh và em đều cần người an ủi, cần một mái ấm riêng, và anh, có lẽ lại chính là sợi tơ hồng ràng buộc Mạnh và em lại với nhau, để em cảm thấy ấm áp hơn khi có Mạnh đứng cạnh đây, che chắn từng luồng gió lạnh ùa về từ tứ phía của nghiă trang mênh mông, hoang vắng...
Em về, nghe anh. Bàn tay em đang nằm gọn trong bàn tay Mạnh, yên ổn và tin tưởng. Em có cảm giác t́nh yêu từ trái tim Mạnh đang truyền theo những mạch đập để ḥa lẫn vào từng giọt máu trong thân thể em. Mong sao bàn tay Mạnh sẽ nâng đỡ em vượt qua những chông gai, chướng ngại trên suốt đoạn đường c̣n lại của cuộc đời, bàn tay đă siết chặt lấy tay anh ngày nào, và giờ đây, vẫn c̣n hăng hắc mùi nhựa cây mười giờ mới trồng khi năy. Ngủ đi anh nhé, ngày mai, những bông mười giờ sẽ nở, như những mặt trời tí hon rực rỡ sưởi ấm chỗ nằm của anh, tô điểm cho ngôi nhà của anh... Ngày mai, tất cả sẽ lại bắt đầu. Phải không anh ?
B́nh Minh ngước nh́n Mạnh. H́nh như, trong đôi mắt Mạnh đang thấp thoáng h́nh ảnh một thiếu niên cao, gầy với khuôn mặt trầm ngâm, tư lự. Rồi h́nh ảnh ấy nḥa đi, để thay vào bằng đôi mắt to buồn của B́nh Minh, long lanh phản chiếu ánh đèn đường vàng vọt... Họ nép vào nhau, bước chậm. Và tiếng chân họ, như những tiếng động cuối cùng, vang vang nhỏ dần trên vùng đất đă ngập tràn yên lặng.
Đâu đó, đêm thầm nở một nụ cười.
Cổ Ngư