Bài của HDTuấn hay, sâu sắc, có nhiều ư đáng đào sâu và phát triển.

Tôi xin phép giới thiệu lại trong ămvc tháng 10.

Để khơi hứng, vài vấn đề liên quan, có thể thiết thân với vấn đề giáo dục, nhà trường.

1/ Nhu cầu t́m hiểu, khả năng phê phán và sáng tảo, ba cột trụ cơ bản (nhưng không phải là tất cả) của bản chất tự do của con người, cũng liên quan tới vấn đề này. "Công cụ hỗ trợ cho tự do tư duy phải trung lập." Tuyệt. Nhưng đào sâu thêm, cũng lắm vấn đề.

2/ Con người tự do đến đâu tuỳ thuộc khả năng tư duy của nó.Tư duy đích thực chỉ có ở trong một bộ óc cá nhân thôi, trên đời chẳng có cái ǵ có thể gọi là tư duy tập thể. Nhưng khả năng tư duy ấy lại được xây dựng bằng một yếu tố tự nó đă có tính tập thể : tiếng nói. Để tiếng nói (trong nghĩa một âm thanh tải một ư nghĩa) có thể xuất hiện, chí ít phải có 2 con người muốn trao đổi với nhau một thông tin nào đó về quan hệ chung của họ với vật giới, sinh giới hay trí giới (Trần Đức Thảo, Le mouvement de l'indication comme origine de la conscience). Tiếng nói, tự nó là một h́nh thái hiện thực của một quan hệ xă hội. Xă hội phát triển, tiếng nói phát triển theo, ắt có ngay dẫn tới sự sáng tạo ra chữ viết. Đương nhiên, sự phát triển ấy là một quá tŕnh lịch sử. Quá tŕnh ấy lại luôn luôn vận động dưới hai bộ mặt đối lập và… thống nhất với nhau : lịch sử xă hội và lịch sử cá nhân. Không thể đồng nhất hay chia ĺa 2 mặt này được : 

- Nếu đồng nhất chúng : con người không thể có tự do,chẳng c̣n chuyện ǵ đáng bàn nữa.

- Nếu chia ĺa chúng, : 

a/ lịch sử là một mớ ḅng bong không thể hiểu được.

b/ con người không những không thể hiểu được lịch sử mà c̣n không thể hiểu được chính ḿnh. Thực tế, nó không thể có khả năng tư duy về bất cứ điều ǵ : nó tư duy bằng ngôn ngữ mà, và ngôn ngữ là một sản phẩm xă hội !

Vấn đề nay liên quan trực tiếp với vấn đề 1/

3/ Nhận xét của Tuấn về chức năng và chất lượng của một hệ thống kư hiệu hoá tiếng nói để phát triển tư duy của con người rất hay, bổ ích. Đặc biệt, tính trung lập của công cụ được dùng để kư hiệu hóa trong Alphabet. Điều này khiến tôi nhớ tới một công cụ không kém trung lập như những bảng kế toán trong môn kinh tế học. Như mọi công cụ, nó trung lập. Nhưng cách sử dụng nó không bao giờ trung lập được. Cách sử dụng ấy thể hiện ư thức hệ tư bản trong kinh tế học như thế nào, tôi đă mấy lần phân tích cụ thể trong ămvc.

4/ Thêm một bước, rơi ngay vào chuyện hàng ngay. Đọc những thông tin, tranh luận chính trị - kinh tế ở Pháp, Châu Âu, Mỹ, mấy tháng qua, chán nản hết sức. Tính trung lập của hệ thống kư hiệu hoá ưu việt này đă mở đường cho một đám "lưu manh tri thức" tạo ra và phổ biến một cách áp đảo đầy ngôn từ, "khái niệm", cách ăn nói mới (néologismes, éléments de langage), nội dung mù mờ hoặc chẳng có ư nghĩa ǵ cả, nhưng thuận tai, để lừa gạt bàn dân, tranh thủ lá phiếu, tranh quyền rồi làm ngược lại những ǵ bàn dân tưởng họ đă hứa hẹn trong lúc tranh cử. Người ta dùng ngôn ngữ không để suy luận, khai sáng, hiểu nhau, mà để kích thích những bản năng tăm tối của con người. Chưa bao giờ đời sống chính trị ở PhuLăngXa tồi tệ như hôm nay, qua tiếng nói cũng như chữ viết.

5/ e tutti quanti…