NGÔI NHÀ ẢO
THÁNG HAI.
Tôi mở khóa, bước vào căn nhà tối om, ḍ dẫm t́m một chiếc ghế, ḍ dẫm bê ra hành lang, đứng lên ghế, bật cầu dao điện, rồi bật đèn. Cảnh vật trong các pḥng vẫn y nguyên như cách đây hai tháng, lúc tôi đóng chặt các cửa sổ, khóa nước, tắt cầu dao điện, khóa hai lần cửa trên dưới và ra đi.
Tôi bước vào pḥng ăn. Trên nóc tủ, nơi cao nhất của pḥng, một người đàn ông b́nh thản nh́n tôi, từ khung ảnh viền đen, lọ hoa hồng khô ngả màu tím sẫm bên cạnh, một cái cốc đựng nhúm gạo phủ đầy tàn nhang, những chân hương cắm lố nhố nhô lên, chai rượu và hộp bánh nằm sát cạnh.
Tôi dẹp một góc bàn ngổn ngang giấy bút, hộp lọ, lặng lẽ ăn bữa không mùi vị, không sự ngon miệng cũng chẳng cùng cảm giác đói. Thậm chí, tôi không nhớ ḿnh lấy đâu ra thức ăn và đă ăn ǵ.
Để nguyên quần áo, tôi nằm lăn ra giường, nhắm mắt. Sau hai ngày đêm bay trên trời không chợp mắt, tôi tưởng ḿnh sẽ ngủ ngay lập tức. Nhưng không, khuôn mặt con trai với nụ cười và đôi mắt trong veo hiện ra trong đầu. Nước mắt ứa ra, tràn trề nóng bỏng trên má, tôi lặng lẽ thiếp đi trong cơn thổn thức.
Tôi thức dậy trong đêm, nh́n đồng hồ: gần ba giờ sáng. Tung chăn, tôi ra bếp uống một cốc nước to và mở laptop, đọc thư. Thế giới nào là của tôi? những ḍng chữ nhảy nhót trên màn h́nh , hay căn nhà này, với toàn bộ bàn ghế giường tủ, sách vở chăn màn c̣n y nguyên sự bừa băi như cuộc sống vẫn đang tiếp diễn. Tôi ở đâu trong thế giới này? trước kia và giờ đây?
Tôi sang căn pḥng chồng tôi. Người quá cố ra đi với tư thế không nhận được tín hiệu báo trước của thượng đế, bởi vậy những dấu vết c̣n lại chính là cuộc sống đă từng có của anh ta: bừa băi, ngổn ngang, giấy tờ chật ních trong các hộp, quần áo treo ḷng tḥng trên cửa, những gói ny lông lớn nhỏ - mà tôi đoán là các hộp thuốc chất đầu giường cuối giường, một chiếc tất chỗ này, một mẩu vé tàu điện chỗ kia…
Tôi ngồi dưới chân giường, khóc.
Con người sinh ra để làm ǵ? tích lũy? gói gém? chờ đợi? trách móc kẻ bên cạnh? tự thưởng thức vài ba niềm vui nho nhỏ một ḿnh? hay chủ yếu để câm lặng bên trong một không gian bị quy định được gọi là cái nhà, hay gọi cách khác là một gia đ́nh, với một vài kẻ liên quan đến y?
Bởi khi cái quá tŕnh liên tục diễn ra trong không gian ấy tự dưng đứt đoạn, người được thần chết mang đi, kẻ c̣n lại trên trần thế ngơ ngác, đột nhiên cái được gọi là NGÔI NHÀ ấy bỗng rỗng toác.
Không phải số lượng người làm nên sự bận rộn đă từng có trong ngôi nhà ấy, mà là một sự sống, một sự sống quả thật khó hiểu khi những mối liên hệ tạo ra nó rất đỗi vô lư. (2010.02.)
……………………………………………….
THÁNG SÁU
Tôi tiếp tục viết, bốn tháng sau khi câu chuyện này bắt đầu: ngôi nhà ảo. Bốn tháng tôi dừng lại để xử lư hậu quả của một cái chết và tiếp tục tạo hậu quả cho một cái gọi là sống, nhưng giờ đây nó không bao giờ mang ư nghĩa như từ SỐNG trước kia tôi đă từng hiểu, và tưởng sẽ hiểu nữa
tôi phải tiếp tục viết nó ra, bởi cảm giác ẢO: tôi, thế gian này, không gian này, thời gian này, cuộc đời gần sáu chục năm của tôi với những mối liên hệ, ràng buộc của nó, tất cả đều Không có thật -cảm giác Không có thật này là Có thật- bởi vậy phải viết ra.
Một cách b́nh thản. Hết buồn vui rồi. Bởi vậy nó là ảo. Bởi cảm giác (được gọi là vui buồn) đă đi xa, đă chết trong tôi. Viết ra bởi v́ nó có thật -đơn giản, bởi v́ tôi vẫn đang c̣n sống, đang c̣n khả năng sử dụng những chữ cái, hóa phép cái nằm trong đầu lên thành nghĩa trên trang giấy. Duy nhất v́ lư do ấy, tôi viết.
Sáng nay tôi hẹn gặp một nhà văn.
Thành phố ngột ngạt đă mấy hôm nay, không thể thoát cảm giác người lúc nào cũng dính nhơm nhớp, mồ hôi chảy đầm đ́a quần áo dính chặt vào người. Lúc đầu chưa hiểu hết tính chất của độ ẩm trong không khí, tôi liên tục thay quần áo. Vô ích, vẫn cảm giác nhơm nhớp như thế.
Thay quần áo liên tục v́ ta tưởng cơ thể bẩn gây ra sự nhớp nhúa này. Không phải. Đấy là cái nóng ẩm. Hiểu ra, tôi không thay quần áo nữa, và bắt đầu hiểu thêm tại sao người ta mê cái máy điều ḥa đến như vậy: nó hút ẩm.
Nhưng tôi không chịu được cảm giác lạnh như tủ đá nhân tạo này, cái lạnh như da rắn buốt trườn trên người, tôi ngột ngạt trong cái khí lạnh toát đó, tôi không thở được. Tôi chạy trốn máy lạnh v́ đă phát ốm một lần bởi nó.
Đêm qua, tôi tỉnh dậy trong ḍng mồ hôi nhớp nháp. Lúc đó là nửa đêm. Bước ra sân, thấy các cửa sổ khu nhà đối diện tắt tối om. Chỉ c̣n hương cau thơm ngào ngạt tắc lại giữa không khí. Cây cối đứng yên phăng phắc. Không một ngọn gió.
Cả không gian ch́m nghỉm trong những tiếng ù ù như xay thóc, hoặc rên âm u như tiếng vọng từ ḷng đất thoảng tới. Tôi biết đấy là tiếng động do các máy điều ḥa nhiệt độ gây ra.
Thành phố này là một vạc dầu tự thân, khi ai cũng nỗ lực sử dựng hết mức toàn bộ những phương tiện gây cảm giác sướng. Ban ngày là đủ loại tiêu thụ, c̣n đêm đấy là máy điều ḥa nhiệt độ và quạt.
Tôi không thể chịu nổi cả hai thứ này, chúng làm tôi không ngủ được. Thế là, vào hồi một giờ đêm, tôi thay bộ đồ tắm hai mảnh, dấn người xuống cái ”bể bơi” tṛn bằng nhựa mềm thổi căng đặt giữa sân, để nước ngậm lên tận cổ và… khoan khoái. Duy nhất, h́nh thức chống nóng này mang lại cảm giác cho tôi, chỉ nước làm tôi có cảm giác ḿnh đang được cứu sống.
Lần đầu tiên ngâm người kiểu này, tôi hiểu niềm hạnh phúc tuyệt vời của những con trâu mũi đen bóng hếch lên trời, đầm ḿnh dưới những mảnh ruộng nước bùn sủi bọt dưới trời nắng chang chang.
Càng ngày tôi càng nhận ra ḿnh quay trở lại quê hương để t́m những mảng h́nh hài cụ thể nào đấy nhắc nhở rằng ḿnh đă từng sống trên đời. Kư ức sống này đă lùi quá xa, chỉ là h́nh vẽ trong những trang sách, tuyệt nhiên không mang lại cho tôi cảm giác ǵ, trước khi tôi quay về.
Tại sao phải t́m lại nhắc nhở này, khi chính những ngày gần đây, sau cái chết của ông chồng, tôi chợt nhận ra đời người chỉ là một ngôi nhà ảo. Ta đă không hiểu điều này, mà giống toàn bộ những người xung quanh ta, hỳ hục hy vọng và bền bỉ tạo dựng ra ngôi nhà ấy.
Khi ôm trong tay cái đầu một người vừa trước đấy một giây c̣n mở mắt nh́n ta, giờ mắt khép chặt vĩnh viễn, khi đó toàn bộ những ǵ ta chưa biết tự dưng được giải mă. Đúng thế, cái gọi là Sống từ trước đến nay ta cứ lẵng nhẵng theo sau nó, đột nhiên được giải mă: chẳng là cái ǵ cả! Hay nói chính xác hơn: một quá tŕnh ảo ta đă thực hiện, với nhiều người khác.
Theo logic, đáng lẽ tôi phải hốt hoảng, sợ hăi hoặc hoang mang chứ? v́ tôi đă biết cái trạng thái được gọi là Chết này bao giờ đâu? Vậy mà tôi không sợ hăi, chẳng hoang mang, không hốt hoảng. Chỉ một cảm giác duy nhất: té ra cái từ trước tới nay ta cứ ở trong nó không biết nó có tên Sự Sống ? có khác cái vừa đến, vừa xảy ra đâu, cái Chết ấy, đă mang vĩnh viễn một người gần ta nhất ra đi?
Từ phút đó tôi biết rằng không bao giờ tôi trở lại là tôi trước đó nữa, không bao giờ tôi biết hân hoan v́ chờ đợi và được đền bù nữa, không bao giờ tôi có những khoảnh khắc vô tư hồn nhiên như trước kia, lúc chồng tôi chưa mất nữa.
Bởi giờ đây tôi đă hiểu: tất cả chỉ là ảo. Đúng thế, duy nhất một cái không ảo: đấy là điều ảo này có thật. Được chứng thực bằng chính sự tồn tại tiếp của tôi đây. V́ tôi chưa nhắm nghiền mắt, đầu gục bất động sang một bên. V́ tôi vẫn tiếp tục ư thức được sự tiếp diễn này. Vậy thôi.
Cái ǵ xui tôi đi tiếp tục ? bản năng. Bản năng nhắc phải làm cái nọ phải làm cái kia. Cái ǵ duy tŕ sự sống heo hắt trong tôi? có lẽ là t́nh cảm duy nhất c̣n lại giữa tôi với hai con trai và một người đàn ông yêu dấu khác.
Tôi hiểu ra bản chất ảo của đời ḿnh v́ tôi đă từng sống như một kẻ đă chết. Ít nhất trong mối quan hệ với ông chồng tôi. Người ta sẽ hỏi: có thật thế không? Tôi nghĩ rằng có rất nhiều người như ḿnh, có rất nhiều mối quan hệ thực chất đă chết giữa hai kẻ đang sống, nhưng vẫn tiếp tục tiếp nối trên đời bởi trạng thái mắt nhắm nghiền, đầu gục bất động sang một bên không phải là một hành động dễ dàng, tự thân và thường xuyên.
Nhưng ít người nhận ra bản chất ảo này sau một cái chết. V́ họ luôn luôn t́m ra áo khoác cho sự sống, vứt lớp áo này, họ lập tức mặc ngay áo khác cho cái gọi là sự tồn tại tiếp tục ấy, trong chính ḿnh và trong quan hệ với người khác cạnh ḿnh. Tôi nhận ra cái ảo khi dọn dẹp mọi Sự Sống đứt đoạn của ông chồng để lại.
Khi c̣n sống, chồng tôi luôn luôn nghĩ ḿnh đang làm một cái ǵ đấy rất quan trọng. Anh ta nhảy cóc từ việc nọ sang việc kia, tha về cạnh ḿnh hàng loạt dự tính, không hiểu bao giờ sẽ thực hiện ( 2010.06.13)