Quân
Anh giống người bạn cũ, người bạn đă khuất của tôi ở rất nhiều điểm.
Cái giống đầu tiên, là tôi đă không nhận ra ngay sự hiện diện của anh, trong số nhiều user name xếp hàng trong các thư điện tử tôi thường trao đổi với bạn bè, thậm chí khi anh viết thư riêng cho tôi, tôi cũng đă chưa “nhận ra” anh ngay. Cũng như xưa kia, phải sau vài tuần giáp mặt nhau gần như hàng ngày, tôi mới nhận ra rằng th́ ra người ấy là người tôi vẫn rất thường gặp nhưng vẫn chưa “quen”.
Và ở cả hai người, đều có một vẻ ǵ đó, thoạt nh́n như có vẻ dửng dưng, lừng khừng, nhưng tiếp xúc thêm chút nữa th́ tôi hiểu ra đó chính là vẻ tự nhiên rất thật, không chút nguỵ tạo, trau chuốt, màu mè. Cả hai, anh và người bạn cũ ấy, đều không có ư tạo ấn tượng ǵ rơ nét với người đối diện hay đối thoại, với tôi.
Vậy mà, tôi đă phát hiện ra anh, cũng như xưa kia, tôi đă phát hiện ra Quân. Và chính đó cũng là một điều ngẫu nhiên t́nh cờ, bởi oái oăm thay, hai anh lại trùng tên. Anh cũng là Quân, và người bạn ngày xưa của tôi cũng tên Quân. Tôi biết làm sao được, tôi đâu mong muốn vậy, tôi đâu có sự lựa chọn nào. Chỉ bởi con tạo tréo ngoe đă dẫn dắt “Quân ngày xưa” đến với cuộc đời tôi, với một mảnh đời của tôi, một mảnh đời vất vưỡng tha phương ở một đất nước xa xôi, bên kia một phần tư ṿng quay trái đất, thế đó. Và ngày nay, cũng chính cuộc đời lại xui khiến đẩy đưa cho tôi gặp “Quân bây giờ”, ở ngay trên đất nước tôi thôi, trên giải đất quê hương, trong thành phố cũ rêu ngh́n đời phong kín này, gặp mà không gặp, bởi gần như hàng ngày “trao lời” mà chúng tôi nào có giáp mặt nhau. Nghĩa là “Quân bây giờ” (c̣n gọi là “Quân hai”) cho đến giờ phút này đây tôi nào đă gặp, vẫn chưa biết mày ngang mũi dọc anh ra sao. Những tấm h́nh chụp anh giữa đám đông người, thi thoảng nhận dưới dạng file kèm theo thư điện tử không đủ rơ để tôi nhận dạng cái tóc, cái cười, cái dáng đi dáng đứng của anh. Nhưng dường như khá đủ để tôi cảm nhận ra một điều ǵ đó mơ hồ, âm ỉ, nhưng có thật. Một lay thức không b́nh thường. Như tôi ngày xưa với “Quân ngày xưa”.
“Quân ngày xưa” (hay “Quân một”) đă bỏ tôi ở lại cuộc đời này mà ra đi cách đây đă nhiều năm, đến một nơi chưa ai đi đến mà có thể về lại để kể cho tôi biết nơi đó là như thế nào. Ở nơi chốn đó, chẳng biết có ngày có đêm có mưa có nắng ǵ không, có thương có nhớ có nuối tiếc trông vọng ǵ không, chỉ biết người ta gọi đó là cơi vĩnh hằng, là cơi thiên thu.
“Quân một” của tôi thế là đă về với cơi thiên thu. Một đôi khi tôi nằm mơ, thấy “Quân một” hiện ra, tươi tỉnh hồng hào chứ không xanh mét đáng sợ như những hôm anh ốm liệt giường mà tôi đă nh́n thấy khi đến thăm anh trong dịp đi công tác ở vùng anh ở. Anh cười kh́, và khi tôi hỏi sao lâu nay anh lặng tăm không tin tức và người ta lại loan tin là anh đă qua đời, th́ anh nói với tôi rằng chính anh muốn thế, hăy cứ để cho mọi người tưởng rằng anh đă chết, đă thiên thu. Tôi khóc. Quân không nghĩ là như vậy em sẽ khổ sao ? “Quân một” trả lời : Sống trên đời mà mỗi kẻ một phương th́ thà chết đi để c̣n có thể quanh quẩn bên nhau. “Quân một” chết thật rồi. Tôi không chứng kiến cái chết của anh nhưng nghe bạn bè báo tin và sau đó trong một chuyến công tác xa đă đến nhà anh để xem cả h́nh tang lễ, và tôi đă thắp hương trước bàn thờ của anh. Tôi không đủ can đảm t́m đến trước mộ anh bởi tôi biết như thế anh sẽ theo tôi suốt đời, khi thức cũng như khi ngủ, ngày cũng như đêm, trong từng nhịp tim tôi thở. Vậy mà giờ đây trong mơ anh vẫn hiện về, nụ cười thoang thoảng. Tôi không phải là người say mê bói toán, tin ma quỷ thánh thần, nhưng h́nh như khi một người thân rồi một vài người thân khác lần lượt qua đời th́ con người ta, dù khoa học cứng cỏi đến mấy, cũng có thể tự cho ḿnh cái quyền tin vào phần hồn c̣n sót lại của những người thân đă khuất. Như bám víu vào một bóng hạnh phúc đă mù xa.
Nhưng bây giờ hồn “Quân một” vẫn không quấy nhiễu ǵ tôi cũng như khi c̣n sống anh hoàn toàn không một lần quấy nhiễu tôi. Sự hiện diện của anh bên tôi lúc nào cũng lặng lẽ, âm thầm, tự nhiên, không toan tính, xưa nay vẫn thế, khi sống cũng như lúc đă chết vẫn thế. Và tôi chỉ thật sự nhận ra anh khi tôi cảm thấy sự có mặt đó từ khi nào không biết đă trở nên vô cùng thân thiết.
Nhưng tôi biết bây giờ “Quân một” không c̣n đều đặn đến với những giấc mơ của tôi nữa. Càng ngày anh càng vắng đi. Có thể ở nơi anh đến, có những niềm vui lôi cuốn hấp dẫn anh, tôi vẫn rất mong anh được thế. Cũng có thể v́ anh không muốn là cái bóng ma quá khứ đè nặng măi lên tâm tư và cuộc đời tôi. Nhưng quả anh thực sự vắng hẳn, khiến những giấc mơ của tôi quạnh quẽ hắn đi. Và từ khi nào nhỉ, tôi quen “Quân hai”. Anh hiện ra trên những trang “meo”, những trang thư ngắn gọn, không phô trương mà vẫn sắc cạnh, đúng nhịp ư, nhịp lời và nhịp tim của tôi. Dường như có một thoả hiệp ngầm nào đó khiến những lá thư chung một đôi khi có chuyển tải những lời riêng, tưởng như những lời nhắn nhủ, mà chẳng một ai nhận ra, và có thể ngay cả tôi và anh cũng hồn nhiên trao và nhận mà không hề ư thức.
Và một hôm, chính là hôm nay, trong giấc ngủ đêm khuya chập chờn, ư nghĩ đă loé sáng trong tôi như một gợi thức, như một déclic cho ước mơ, điều cảm nhận mới thành h́nh.
Có thể tôi sẽ viết cho “Quân hai” một cái thư mới, để giải thích v́ sao anh là “Quân bây giờ”, là “Quân hai”. Mặc cho anh có thể trố mắt ngạc nhiên, hay ngẩn người trong chốc lát. Mà nghĩ cũng buồn cười, giả sử anh có thế th́ làm ǵ tôi biết được nhỉ. Anh đang ở xa tít mù. Anh lại đâu phải là loại người dễ dàng phô cái tâm của ḿnh ra. Chỉ thảng hoặc trong một câu anh viết, anh thoáng lộ ra một góc hồn, và tôi ngay tức th́ tóm bắt.
Vâng, có lẽ tôi sẽ viết cho anh một cái thư bắt đầu bằng “Quân hai ơi”.
11 / 2003