nam dao
Giếng Cạn
( bốn ngày của một khúc ruột thừa)
Tặng BDTT, kẻ cời than gầy lửa.
Lời dạo đầu
Đây là lần thứ ba tôi lại bắt đầu viết lại tiểu thuyết này. Bao giờ viết, tôi buộc ḿnh phải viết đoạn kết dứt điểm một câu truyện. Đó là một thứ méo mó nghề nghiệp. Xưa tôi chuyên về ngành Toán Kinh Tế, và lại dùng toán ‘’qui tŕnh động’’ tôi xin dịch tạm từ cụm từ ‘’dynamic programming’’. Bài toán đi từ điểm cuối là điểm đích ngược lên điểm xuất phát đầu một cách tối ưu, có thế th́ cấu trúc toàn bộ mới mạch lạc xuyên suốt. Tội nghiệp, tôi lại không biết cái điểm cuối của câu truyện tôi định kể ra đây, và nếu có ai đó đọc những ǵ tôi kể lể không ra đâu vào đâu th́ xin thứ lỗi trước.
Câu truyện tôi sẽ kể là một tự sự. Những lần viết trước, tôi đặt cho tôi một cái tên và hành xử với cái tôi đó như một người khác, một đệ tam nhân xa lạ. Như vậy, người viết tự coi ḿnh như chứng nhân một câu truyện không là máu thịt của chính ḿnh.
Như vậy, làm sao c̣n gọi là tự sự? Nếu thật là tự sự, tôi phải là tôi, tự lột quần lột áo đến trần trụi, bất chấp cái nh́n của người đời. Nhủ ḿnh phải sống với phẩm chất thật của những con chữ, tôi không thể ngụy trang ḿnh thành người chứng cho câu truyện. Tôi là, và là một nhân vật sống, của câu truyện kể dưới đây.
Truyện kể là một tập hợp những hoạt cảnh xếp đặt theo tuyến tính của trục thời gian. Và chẳng phải nhắc, kiểu này rất cổ điển. Vậy tôi xin lỗi ngay những ai t́m cách tân văn chương trong thủ pháp đảo lộn thời-không gian, gắn kết kiểu liên văn bản, và đánh rối chữ nghĩa tạo những bài tính đố trí tuệ. Mong có người đọc, thậm chí mong có nhiều, lẽ ra tôi phải viết rơ ngày thứ nhất cho tiểu đoạn một, ngày thứ hai cho tiểu đoạn hai, và …Nhưng chắc chẳng cần vậy. Cuối cùng tôi cũng xin phép cho tôi được hư cấu những địa danh trong câu truyện tôi kể như Vụ Bản, thôn Dinh, thôn Diễn, xóm 7, xóm 9, Văn Ấp…Những địa danh đó thực ra có thể khác và ở mọi nơi trên đất nước này.
MỘT, HAI
BA
L̉NG GIẾNG
Cửa màn khẽ vén lên và có tiếng người gọi. Nguyện tươi cười :
- Chú dậy ăn điểm tâm nhé! Muộn rồi…
Ngồi lên, tôi nh́n ra ngoài. Nắng vàng đă chói chan bám xế đầu những cành tre lao chao trong gió sớm. Trong sân vườn, gà mẹ giắt đàn gà con tung tăng, kêu chiêm chiếp khi có tiếng chó sủa. Nguyện bưng lên một cái khay trên có bát sôi đậu, đĩa muối vừng, và một b́nh chè xanh, bảo :
- Chú ăn tạm món ăn của nhà quê ḿnh nhé!
Tôi cười, đáp :
- Trời đẹp, chú muốn ăn bên ngoài, mang cho chú ra bờ giếng.
Kê một mảnh gỗ lên để ngồi, tôi vui vẻ nói :
- Ăn thế này ngon hơn sơn hào hải vị đấy!
Nguyện bảo, chú cứ nói thế, rồi đi vào.
Tôi ưỡn ngực hít cho đầy buồng phổi không khí trong lành của đồng ruộng. Quanh bờ giếng này, tuổi thơ của tôi bỗng đâu hiển hiện như chưa từng vuột qua bao giờ. Thiếu thời, hai đứa bạn thiết của tôi là cái Thời và thằng Thế, sàn sàn trạc tuổi tôi, và cũng là dân tản cư từ Hà Nội về làng chạy loạn. Chúng tôi chơi đủ mọi tṛ. Cái Thời thích đánh Ô ăn quan. Thằng Thế có cái súng đẽo bằng gỗ khoái tṛ bắn súng đánh nhau. C̣n tôi, tôi hay rủ chúng chơi Ú tim, tha hồ lẩn trốn vào bụi vào bờ, bắt được th́ phạt bằng cách tụt quần. Bác Xếp tôi thuở đó dặn đi dặn lại cấm không chơi ở bờ ao và miệng giếng, rơi xuống là đi chầu Hà Bá. Chúng tôi chẳng biết ai là Hà Bá cho nên sợ th́ có sợ nhưng quên vẫn thỉnh thoảng cứ quên.
Tôi úp mặt nh́n sâu vào ḷng giếng. Sâu thăm thẳm, giếng đen ng̣m khi mắt nh́n xuống dưới khoảng 5, 7 mét. Khí lành lạnh từ đáy giếng bốc lên, mang theo mùi rêu ẩm và mùi đất chưa khô. Tôi bỗng dưng nhớ đến cái chết của chị Thược. Chị chết tức tửi, mang sang bờ kia sự sống của một thai nhi chưa kịp chào đời. Không biết từ động lực nào, tôi ới Nguyện, bảo :
- Chú muốn xuống dưới kia!
- Chú xuống làm ǵ, dưới chẳng có ǵ đâu chú ạ!
Tôi nằn ń, Nguyện đành đi t́m chú Nổi, người có cái tật nói ngọng, mượn cái thang giây. Lát sau, chú mang thang lại, hềnh hệch:
- Chú xuống nàm ǵ, éo có ǵ ngoài gạch đá đâu!
Buộc chặt đầu thang vào gốc một cái cây đă chết khô, chú Nổi lầu bầu :
- Đúng nà vẽ chuyện, mấy ông trí thức dở hơi, thích khai quật lày lọ!
Tôi nào có định khai quật ǵ dưới đáy giếng kia đâu. Nhưng tôi bị nó hút xuống, như định mệnh, khó thể khiên cưỡng được. Nguyện dặn ḍ tôi phải cẩn thận, và coi chừng có rắn, có th́ phải leo lên ngay.
Bước từng bực thang giây, tôi đong đưa làm xiệc, từ từ đi xuống. Lạnh, mỗi lúc một thêm lạnh. Và tối, và chỉ chừng sâu 6,7 mét là không c̣n chút ánh sáng nào. Tôi chui vào màn đêm của ḷng giếng, không hiểu sao, rất b́nh thản như về chốn quen. Tôi xuống, xuống nữa, cuối cùng chân chạm vào một lớp bùn đặc quánh. Buông thang, tôi sờ vách giếng, tay chạm vào một lớp thô nhám gạch đá lẫn lộn. Lạnh, lạnh thấu xương, máu sắp đông đặc. Ban đầu, tối như mực. Lát sau, mắt dần dần thấy rơ hơn, và lạ thay, cái Thời thằng Thế đứng ngay sát bên, nắm tay tôi lắc lắc. Chúng mày đấy à? Tôi hỏi. Ha ha, c̣n ai vào đấy nữa, cái Thời cười ré. Thằng Thế rủ, ḿnh chơi đánh giặc nhé. Tôi bảo, đánh nhau măi chán lắm rồi. Cái Thời kêu, th́ chơi Ô ăn quan đi. Thằng Thế hét tṛ con gái, không thèm chơi. Tôi kêu, vậy th́ Ú tim đi. Ngửa bàn tay cho hai đứa chúng nó thọc ngón trỏ vào, tôi ê a ‘’ Chi chi chành chành, cái đanh nổi lửa, con ngựa chết trương, ba Vương ngũ Đế, ù à…ù…ập’’ rồi ụp bàn tay lại. Nhưng cái Thời và thằng Thế đă kịp rụt tay ra. Tôi nắm vào hư vô, chụp đúng cái rỗng không. Cái Thời và thằng Thế chạy đi trốn. Phần tôi, tôi phải t́m. Chúng nó đâu rồi? Không t́m được chúng, tôi sẽ phải tụt quần cởi truồng. Lêu lêu, lêu lêu. Làng nước ra mà xem này! Xấu hổ quá…Chạy vào đâu trốn bây giờ? Tôi chạy, chạy, cắm đầu cứ thế chạy. Bỗng đâu một đám người chân không đụng đất tóc xơa trong gió lơ lửng bay ṿng ṿng vây tôi lại. Tôi lại chạy, cứ thế chạy, chạy thục mạng!
Vào đây! Tiếng gọi giật giọng. Tôi nh́n, chị Thược vẫy tay rối rít. Ô ḱa, chị Thược đă nhẩy xuống giếng tự vẫn từ lâu lắm rồi cơ mà! Chị Thược ơi, chị đâu c̣n ở cơi này nữa! Ngúng nguẩy, chị cười the thé rồi gằn giọng, chị làm sao siêu thoát được với đám người chúng nó. Buồn là cái thai nhi con chị được tái kiếp làm người, nay chị một thân, chỉ c̣n bạn bè được với cái bóng của ḿnh. Chị xuống giọng, thống thiết. Em đă xuống đến đây, hăy ở lại với chị, chị sẽ hát mỗi ngày cho em nghe. Chưa kịp đáp, tai tôi văng vẳng ‘ Ai có nghe tiếng hát hành quân xa, mà không nhớ thương người mẹ già…’. Tôi kêu, chị ơi, hết chiến tranh rồi, không cần đi hành quân nữa. Người tôi từ từ lạnh ngắt như đông đá. Tôi cố vùng dậy. Vô phương, tứ chi như đeo ch́. Tôi thét, không, không được chị ơi, em chưa muốn thế, em chưa kịp chào từ giă ai trên cơi đời này cả. Chị Thược trừng mắt, thè lưỡi dài ngoằng đỏ hỏn ra cuốn vào cổ tôi siết lại. Ngạt thở, tôi vùng vẫy trong tuyệt vọng. Chị ơi, chị cũng muốn cướp em khỏi thế gian này ư? Tôi đấm, tôi đạp, tôi gào, tôi thét, nhưng vô phương, tôi như con cá mắc lưới nhà chài, không tài nào thoát khỏi số kiếp ḿnh. Nỗi kinh hoàng nổ tan rồi lan thành những đốm lửa như pháo hoa trên ṿm trời chụp xuống. Nhắm mắt, tôi trôi vào một vùng mỗi lúc một thêm giá lạnh…
Tôi mở mắt ra khi tai văng vẳng tiếng chú Nổi:
- Éo mẹ, suưt mà tôi không ra kịp th́ toi rồi! Bảo đừng xuống, nhưng lói mà lào chú ấy có nghe!
Nguyện kể, chú xuống lúc sau gọi, nhưng không thấy trả lời em chắc có chuyện không lành rồi. Sợ quá, em chạy t́m chú Nổi. Quàng một sợi thừng quanh vai, chú lập tức theo em, và đến nơi là chú leo xuống giếng ngay. Khi đó, chú mê man, chẳng biết ǵ nữa. Chú Nổi buộc chú sau lưng, địu chú, rồi leo thang giây lên.
- Éo mẹ, lặng bỏ mẹ! Ăn cơm đế quốc mà, cả tạ, tẹo nữa là sái cả nưng! May mà tớ nhớ mang theo sợi thừng…Chú Nổi kể.
Lên trên rồi, chú réo thím Bảy chạy lên chùa kêu cứu. Người chuyên bốc thuốc cho dân làng là Sư Thày, đệ tử của Sư Cụ, vội vàng chạy theo. Sư bắt mạch, thở ra, bảo mạch c̣n tốt, chỉ bị âm hàn, đánh gió và uống thuốc kích dương là qua thôi.
Nhắm mắt lại, tôi lơ mơ nhưng biết ḿnh vừa qua một cơn thập tử nhất sinh. Tôi nhớ ngày xưa xa lắc chị em nhà cái Thời và thằng Thế đều di cư vào Nam sau hiệp định Geneve. Sau, tôi chẳng bao giờ gặp lại chúng. Dâu đổi biển dời, sau chinh chiến là đến vượt biên di tản, chúng nó c̣n sống hay đă chết? Và nếu tôi gặp chúng dưới ḷng giếng kia, th́ hẳn chúng chẳng c̣n ở cơi đời này nữa.
TRÊN BỜ MÔI
Cố gắng mở mắt ra, tôi dần dần hồi sinh sau một cơn mê mị. Người tôi nóng ran như bị bỏng, mùi rượu, mùi gừng, mùi quế sực vào mũi, chân tay bải hoải co ruỗi khó khăn. Ánh sáng ban trưa hắt qua bức mành tre cho tôi nhận ra nơi tôi đang nằm là cái chái trong Từ Đường bác Thuận đă dành cho tôi. Bác đi làm việc với công an xă chưa biết đă được về chưa? Điều này chắc phải hỏi Nguyện.
Chợt nhớ tới những bài học dưỡng sinh, tôi hít thở chậm răi, giữ cho tâm thật an, thả ḿnh ḥa vào vạn vật. Cứ thế, chẳng biết bao lâu, tôi dần dần t́m lại thân tâm. Mở mắt nh́n quanh, tôi thấy Nguyện nằm gần đó, mắt ngắm nghiền, ngực phập phồng, tay duỗi dài, chân giang ra. Ngồi lên, tôi dụa lưng vào vách, chống tay lấy thăng bằng.
Nắng trưa xanh trong như ngọc bích thủy. Trong vắng lặng, chỉ thỉnh thoảng có tiếng gió mơ hồ xào xạc chợt đến chợt đi như hẹn mà không hẹn. Nóng, nóng kinh hồn, mồ hôi vă ra như tắm cạn. Tôi thèm một ngụm nước. Nh́n quanh, tôi không t́m thấy ǵ. Quay sang, tôi gọi Nguyện ơi. H́nh như Nguyện mỉm cười quay mặt lại phía tôi, miệng ú ớ nói mê. Tôi nh́n, và trời ơi, tôi thấy nhưng hạt kim cương li ti đậu trên bờ môi Nguyện. Nhưng hạt kim cương lóng lánh kia là mồ hôi rỉ ra trong cái oi bức một trưa hè, đọng lại trên khóe mép bờ môi, phản chiếu ánh mặt trời chói chang trên cao vút. Những hạt kim cương này đẹp gấp trăm ngàn lần nhưng hạt gắn trên vương miện một bà hoàng hay một công nương trong bất cứ triều đại hoàng kim nào trên thế gian từ trước tới nay. Cái Đẹp đó hút tôi như nam châm hút sắt. Sức thôi miên đẩy tôi ḅ lại nơi Nguyện nằm, khiến tôi gượng nhẹ kéo dăm sợi tóc rối trên má Nguyện, kính cẩn đặt môi lên những hạt kim cương, và xin mọi đấng thần linh kéo dài ra những giây phút huyền diệu của cái Đẹp.
Bấy giờ, tôi sống kiếp khác cái kiếp tôi mới vừa đang sống đây. Nguyện khẽ rùng ḿnh nhưng không đẩy tôi ra, nghiêng mặt đi rồi th́nh ĺnh quay lại hé miệng mút lấy lưỡi tôi. Ch́m đắm như ch́m vào một cơn mê, tôi mơn man lưỡi Nguyện, mềm mại như lưỡi rắn, và thả ḿnh trôi đi trôi đi. Nguyện rên, kêu khe khẽ … ơ… ơ. Tôi giật đứt khuy áo Nguyện, vục đầu vào ngực, bú, mớm, nhay, ngậm… như một đứa bé c̣n đang nhờ sữa mẹ. Ơ…ơ…tiếng kêu cứ vang vọng từ một cơi bên trên. Mẹ hiền ơi, con bú mẹ, bú măi nhé. Tôi trùi đầu xuống dưới, hôn lớp da bụng căng cứng, rúc mặt vào đám lông c̣n thưa nơi hạ bộ, tḥ tay ve vuốt âu yếm phần sâu kín cơ thể Nguyện. Nàng oằn người, dạng chân ra, nay kêu ư ư như ai chặn vào cổ vào họng. Lách lưỡi ḿnh vào giữa hai thớ thịt êm ái, tôi liếm láp, khi nhặt khi khoan, tay đè lên háng ḱm không để Nguyện nhấc bổng người lên. Cứ thế…Ư..ư. Cho đến khi một luồng dung dịch vị mằn mặn mùi hoi hoi túa vào mặt tôi, và Nguyện thốt lên, hốt hoảng ‘’ chết mất thôi, trời ơi ’’.
Tôi nằm vật xuống. Nguyện thu ḿnh co chân lại. Tôi chỉ thấy thênh thang, ḷng trải rộng chẳng vẩn chút tội lỗi ân hận nào. Nguyện miệng tấm tức, nhưng tôi không biết nàng nghĩ ǵ.
Nguyện lẳng lặng xuống nhà sau. Bấy giờ, nắng bắt đầu xế về Tây. Mây ráng đỏ ẩn hiện ở chân trời và trên không dăm vánh vạc bay ngang để lại vài tiếng kêu lạc lơng. Ai đó thả diều, tiếng sáo cất lên khoan nhặt, lẳng lơ, gợi nhớ những bâng khuâng vô định. Tôi ngồi ở thềm hiên một lát th́ Nguyện lên, dáng ngượng nghịu. Tự nhiên, một niềm xót xa tràn ngập ḷng tôi. Ngần ngừ, tôi thấp giọng :
- Nguyện ơi…
- …
- Nguyện giận chú à ?
- Không, Nguyện bật khóc
- Chú xin…
- …
- Nguyện ao ước ǵ?
Ngồi xuống chân tôi, Nguyện nín bặt. Một lát sau, Nguyện ngửng lên, giọng chém đinh chặt sắt :
- Em chỉ muốn đi khỏi nơi này, đi bất cứ chỗ nào có chút tương lai…Ở đây, chỉ có chết, chết lần chết ṃn…Bây giờ, chết cũng chẳng có đất chôn cho những người ngụ cư như em nữa!
Tối hôm đó tôi ngồi ăn một ḿnh. Bác Thuận chưa về, và Nguyện th́ không lên ngồi tiếp tôi như chiều hôm trước. Tôi ngẫm lại chuyện hai ngày qua, muốn quên hết, trừ nhưng hạt kim cương li ti đọng trên khóe mép một bờ môi suốt đời tôi chắc không bao giờ quên được.