nam dao

 

Giếng Cạn

( bốn ngày của một khúc ruột thừa)

Tặng BDTT, kẻ cời than gầy lửa.

 

 

Lời dạo đầu

 

Đây là lần thứ ba tôi lại bắt đầu viết lại tiểu thuyết này. Bao giờ viết, tôi buộc ḿnh phải viết đoạn kết dứt điểm một câu truyện. Đó là một thứ méo mó nghề nghiệp. Xưa  tôi chuyên về ngành Toán Kinh Tế, và lại dùng toán ‘’qui tŕnh động’’ tôi xin dịch tạm từ cụm từ ‘’dynamic programming’’. Bài toán đi từ điểm cuối là điểm đích ngược lên điểm xuất phát đầu một cách tối ưu, có thế th́ cấu trúc toàn bộ mới mạch lạc xuyên suốt. Tội nghiệp, tôi lại không biết cái điểm cuối của câu truyện tôi định kể ra đây, và nếu có ai đó đọc những ǵ tôi kể lể không ra đâu vào đâu th́ xin thứ lỗi trước.  

Câu truyện tôi sẽ kể là một tự sự. Những lần viết trước, tôi đặt cho tôi một cái tên và hành xử với cái tôi đó như một người khác, một đệ tam nhân xa lạ. Như vậy, người viết tự coi ḿnh như chứng nhân một câu truyện không  là máu thịt của chính ḿnh.

Như vậy, làm sao c̣n gọi là tự sự? Nếu thật là tự sự, tôi phải là tôi, tự lột quần lột áo đến trần trụi, bất chấp cái nh́n của người đời. Nhủ ḿnh phải sống với phẩm chất thật của những con chữ, tôi không thể ngụy trang ḿnh thành người chứng cho câu truyện. Tôi là, và là một nhân vật sống, của câu truyện kể dưới đây.

Truyện kể là một tập hợp những hoạt cảnh xếp đặt theo tuyến tính của trục thời gian. Và chẳng phải nhắc, kiểu này rất cổ điển. Vậy tôi xin lỗi ngay những ai t́m cách tân văn chương trong thủ pháp đảo lộn thời-không gian, gắn kết kiểu liên văn bản, và đánh rối chữ nghĩa tạo những bài tính đố trí tuệ. Mong có người đọc, thậm chí mong có nhiều, lẽ ra tôi phải viết rơ ngày thứ nhất cho tiểu đoạn một, ngày thứ hai cho tiểu đoạn hai, và …Nhưng chắc chẳng cần vậy. Cuối cùng tôi cũng xin phép cho tôi được hư cấu những địa danh trong câu truyện tôi kể như Vụ Bản, thôn Dinh, thôn Diễn, xóm 7, xóm 9, Văn Ấp…Những địa danh đó thực ra có thể khác và ở mọi nơi trên đất nước này.

 

MỘT, HAI, BA

BỐN

 

Gián điệp

 

Sáng tinh mơ, lăo Bạ tiếp một vị khách mà lăo biết từ khi vị ấy c̣n để chỏm. Đó là Nguyễn Tán Thành, ủy viên Thường Vụ Huyện, con trai của bác Thuận. Tên vận vào người, các cụ ta dậy thế. Trường hợp Tán Thành th́ các cụ chí lư. Gốc gác quan lại phong kiến, lại địa chủ, và sau có cống hiến ruộng vườn  để hưởng sự khoan hồng đánh xuống trung nông th́ vẫn chẳng thành giai cấp vô sản được. Không vô sản, làm sao len được vào thành phần lănh đạo công-nông? Thế mà Thành làm được, nay là ủy viên trách nhiệm trong việc điều hành kinh tế-tài vụ cho cả huyện.

Tên là Tán Thành vận vào người, từ nhỏ chuyện ǵ Thành cũng không bao giờ phản đối. Học th́ sức chỉ trung b́nh, nhưng Thành tán thành mọi việc trong đoàn thanh niên, từ chính sách này nọ, và quan trọng là Thành luôn luôn nhất trí với chủ trương của Đảng khi bầu bán lănh đạo.  Thế là Thành được đi học, hết cấp 3, vào đại học rồi sau c̣n được sang nước lạ bổ túc nghiệp vụ chuyên môn và được kết nạp Đảng. Tán thành mọi chính sách và được ḷng lănh đạo nên con đường lên quan của Thành phải nói là quá hanh thông. Bác Thuận không dám nói ra miệng nhưng nghĩ trong ḷng là cái thằng Thành nó có ‘gốc nhà quan’, và cái gốc ấy có từ thời tổ tiên pḥ nhà Lê khi c̣n trong Thanh Hóa, trước cả thời cụ Phủ cụ Huyện sau này. Thành nay là chủ một cơ ngơi kha khá: nhà 3 tầng lầu, một chiếc xe ô-tô Honda, một tiệm may mặc thời trang, và cổ phần trong nhiều công ty công thương nghiệp trên thành phố.  Nhưng không phải Thành không có khuyết điểm. Cái tiếng sát gái có là v́ Thành hay lăng nhăng với các chị chồng bỏ hoặc bỏ chồng, vợ đánh ghen ầm ĩ cả phố huyện. Thành quát vợ, không ghen tuông th́ tao đă lên lănh đạo trên tỉnh rồi!

Thành ôm vai lăo Bạ, xởi lởi :

-        Chào chú ạ, chú mạnh khỏe thường chứ?

 

-        Cám ơn quan có lời thăm hỏi. Ơn Đảng tôi vẫn b́nh an, ngày hai bữa, ăn không ngon nhưng no. Vỗ vào bụng bịch bịch, lăo tiếp, tuổi này chưa chết thế là c̣n may!

 

-        Chú cứ nói thế…Đừng gọi cháu là quan nữa, cháu vẫn là thằng Thành xưa quấn chân chú mà…

 

Chỉ tay vào cái ghế và đợi Thành ngồi, lăo Bạ trầm giọng :

-        Ông Thuận bố anh bị công an xă gọi lên làm việc, đêm qua vẫn chưa về, anh biết chứ?

 

-        Dạ biết! Bây giờ bố cháu đă lên công an Huyện làm việc cả ngày hôm nay…Thành chép miệng, bá cáo chú, chuyện thế mà không đơn giản tẹo nào!

 

-        Chuyện ǵ?

 

Thành ghé vào tai lăo Bạ th́ thầm, vẻ bí mật kiểu cán bộ thổ lộ một cái ǵ cơ mật đượm chút huyền bí. Lăo gật gù, thỉnh thoảng lại nhếch miện cười ruồi. Th́nh ĺnh, lăo hỏi :

-        Cái kiến nghị đưa lên Xă, rồi Huyện chỉ xin giấy phép khoan giếng lấy nước cho thôn 9, có chi mà quan trọng đến thế? Xin mấy tháng mà không có hồi đáp th́ kiến nghị,thế thôi…

 

-        Ấy, không đơn giản vậy…Lần này có chú Ḥa, vận động bà con bên Mỹ đóng góp nên chuyện khoan giếng bị…à, quốc tế hóa rồi. Bây giờ, đâu chỉ c̣n là chuyện nội bộ ta với ta nữa! Và chú biết, trên bảo…

 

Thành lại thầm th́ vào tai lăo Bạ. Xin chua thêm, Ḥa là tên tôi, nay sống ở Nữu Ước, kẻ đă đứng ra kêu gọi quyên góp chuyện xây lại Từ Đường họ Nguyễn chúng tôi hơn mười năm về trước.

Chợt lăo Bạ vùng đứng lên, thốt :

-        Cái đéo ǵ mà lại kêu có gián điệp? Nếu nó là gián điệp th́ có chứng cớ là bắt, sao lại cho nó về đến đây mới gây chuyện? Mà chỉ đóng chút tiền c̣m giúp khoan giếng cho dân làng th́ có ǵ mà gọi là diễn biến ḥa b́nh, rồi âm mưu đánh phá chế độ?

Thành nh́n quanh, kéo lăo Bạ xuống, lại th́ thầm.

-        Ờ th́ có liên quan đến quần chúng thật, nhưng ảnh hưởng ǵ đế hai dự án lớn của Tỉnh?

Thành lại th́ thầm. Lần này, h́nh như lăo Bạ mất b́nh tĩnh, nói lớn :

-        Tao bảo, chuyện công nghiệp Đất Hiếm với dự án Du Lịch tao chẳng thấy liên quan ǵ đến việc khoan cái giếng cạn làng ta. Cháu bảo, có chương tŕnh sẽ biến đại lộ Lê Đức Thọ qua sông Châu Giang mà ngày ngày dân ném cứt thành xa lộ nối thành phố Nam Định với thị xă  Giao Thủy xuyên qua huyện Vụ Bản ta th́ ai chẳng vỗ tay ủng hộ. Nhưng trong khi chờ đợi, dân vẫn phải có nước để uống để ăn chứ! Rồi sợ Mỹ gài gián điệp vào xách động quần chúng xin khoan giếng ở  một cái thôn nhỏ tí để phá hai cái dự án to đùng kia do Trung Quốc nộp hồ sơ đấu thầu th́… cha tiên nhân đồ ngu, chẳng lẽ chúng mày nay hóa đần cả lũ sao? Nghe đéo lọt được tai!

Thành lại th́ thầm, tay vỗ vỗ vào lưng lăo Bạ. Không biết Thành nói ǵ nhưng lăo nhăn mặt, giọng hơi sẵng :

-        Được…Nhưng phải có công văn thường vụ Huyện xác định thời điểm và bảo đảm toàn bộ chi phí công tŕnh khoan giếng cho thôn. Có vậy, sẽ không cần kiến nghị, và tất nhiên chằng có cái ǵ gọi là cái ‘thế lực bên ngoài’ tài trợ nữa! C̣n việc đi thuyết phục ông ‘khúc ruột ngàn dặm’ th́ xin… quan cứ tự ḿnh làm, không phải là việc của già này!

Thành ra khỏi nhà lăo Bạ, mặt trầm ngâm, đứng bần thần một lúc. Chép miệng, Thành quyết định đi về Từ Đường họ Nguyễn, chưa biết phải nói ǵ và nói thế nào với ông chú họ từ Mỹ về. Đến nơi, Thành vẫy tay gọi Nguyện.

Nguyện cao tiếng :

-        Chú ơi, có anh Thành từ huyện xuống đây này!

Tôi hơi ngỡ ngàng. Lần cuối tôi gặp Thành là lần Thành chưa học hết phổ thông, lúc nào cũng cười cười, khéo miệng chẳng bao giờ mích ḷng ai, có tiếng là gương mẫu. Biết Thành nay là cán bộ huyện, tôi cũng vui, bụng đoan chắc Thành nếu không tốt th́ cũng chẳng xấu. Mà chẳng xấu thời này là cả một vấn đề!

Đứng dậy, tôi bước ra pḥng khách mặt tiền Từ Đường. Thành xồ lại, hai tay nắm tay tôi lắc lắc :

-        Cháu chào chú ạ! Mấy hôm cứ mong gặp chú măi…Chú khỏe chứ ạ!

Tôi gật đầu, hỏi thăm gia đ́nh Thành nay đă một trai một gái, và hỏi :

-        Anh Thuận tôi có cùng với cháu về làng không?

Thành lắc đầu :

-        Bố cháu lên trên huyện chơi với hai đứa cháu nội, vui lắm. Bố cháu nhắn chú cần ǵ cứ hỏi con bé Nguyện tay ḥm ch́a khóa cho gia đ́nh, đừng ngại ǵ. Chỉ mai hay mốt là bố cháu về thôi!

Thắc mắc chuyện làm việc với công an xă, tôi hỏi nhưng Thành cắt ngang :

-        Ôi, chuyện vặt ấy mà, xă họ đâu nắm t́nh h́nh như chúng cháu trên huyện…

-        Thế c̣n việc tôi phải tŕnh diện đề xin tạm trú…

-        Giải quyết gọn rồi, chú chẳng cần tŕnh diện, trên huyện đă điện về lệnh cho xă phải tạo điều kiện tốt cho Việt kiều hồi hương theo đúng chính sách. Chú cứ thoải mái, thích ở bao lâu cứ ở…À, chú ạ, cái chuyện kiến nghị th́ trên có ư kiến là chú đừng dính vào, chẳng được ǵ mà chỉ rách việc!

Chẳng biết việc rách ra sao nhưng tôi không hỏi, biết Thành sẽ lẩn không nói. Cán bộ nay khôn lắm, dại chi vạch cho ai xem lưng miễn phí. Lắt léo, dối trá, nham hiểm và tàn bạo đă thành thuộc tính của một số người ‘v́ dân quên ḿnh’ hết ḷng phục vụ rồi.

Thành kể vừa thăm lăo Bạ, bạn thâm giao của bác Thuận, thơng một câu :

-        Chú Bạ lo cho dân làng, ai cũng mến. Nay trên đă thuận việc khoan giếng rồi chú ạ. Phải nói cho ngay, nếu dân không ai phản ứng th́ làm sao lănh đạo biết được ḷng dân. Cho nên có người như chú Bạ là trên rất mừng, v́ muốn do dân v́ dân th́ phải biết dân muốn  ǵ chứ!

Thành nói thế, ai căi lại cho được nên tôi gật gù cho qua chuyện. Sau đó, chúng tôi tán gẫu. Thanh đặc biệt quan tâm đến mộ tổ ở Gia Miêu, Thanh Hóa. Thành bảo, chỗ đó là linh địa, và có người cho rằng  cốt cách quan lại th́ mộ ‘nhà ḿnh’ thừa sức có truyền thừa đạt mức Thượng Thư. Ngày nay, Thành vênh mặt, là cấp Bộ Trưởng đấy chú nhé. Tôi đoán Thành mơ ước ǵ, chỉ nói, xưa khác nay khác. Khác ǵ? Thành hỏi. Tôi bảo, nay không có ǵ bảo đảm xấu tốt nữa, chỉ mạnh yếu và khôn dại! Xấu tốt là thuộc tính con người. Mạnh yếu và khôn dại là tùy vào thời thế. Nay mạnh và khôn, nhưng cũng vậy, mai có thể là yếu và dại.

Có lẽ chán nghe bàn xuông, Thành kiếu về. Tôi th́ thở ra nhẹ nhơm. Khi đi khỏi cửa, Thành ghé tai dặn ḍ Nguyện, nét mặt nghiêm trọng. 

 

GIÔNG ĐẦU MÙA

 

Trời tối xầm lại vào lúc xế trưa. Gió phần phật trên đầu những ngọn cây ngả nghiêng xiêu vẹo. Mùa giông hẳn đă dợm chân vào cơi người. Không khí vẫn oi nồng, sờ tay chân c̣n nhớp nháp, và ẩm ướt trùm lên  vạn vật. Trong sân, đàn gà con kêu chiêm chiếp le te chạy về ổ.  Chân trời, một vệt sáng lè quét ngang. Sấm ầm ́ từ đâu đó rền lên dọa nạt. Mưa lưa thưa, rồi nặng hạt dần, gơ lộp bộp trên những mái nhà, long bong trên những mái tôn. Dăm người chạy mưa nhốn nháo gọi nhau. Tiếng ḥ nhau ra hứng nước mưa. Trẻ con trong thôn ùa ra tắm truồng, cười đùa, ca hát.

Châm một điếu thuốc, tôi nhả khói, lẳng lặng ngắm những giọt nước tí tách rơi qua kẽ lá cũa những lùm cây hồi sinh sau những ngày hạn. Không biết từ lúc nào Nguyện ra đứng sau lưng tôi. Quay lại, tôi thấy Nguyện bần thần, mặt đăm chiêu. Lát sau, Nguyện khe khẽ nói :

-        Anh Thành nhắn chú là nếu ở lại đây th́ hai ngày nữa chú phải làm việc với công an Huyện. Nội dung làm việc chú muốn biết th́ chú hỏi bác Bạ. C̣n nếu chú đi th́ thôi, Huyện không có ư kiến! 

Tôi hiểu ở chốn chôn nhau cắt rốn này tôi nay trở nên thừa thăi. Cắn răng, tôi thấm thía cái thân phận khúc ruột ngàn dặm, một khúc ruột thừa vứt cho chó nhá.

Mưa ào xuống một lát rồi ngưng. Nhưng trời vẫn xám đục, mây đen  lũ lượt bay ngang đầu. Tại sao Thành không nói thẳng với tôi mà lại quanh co nhờ Nguyện chuyển lời? Có lẽ anh ta tránh chuyện giải thích đôi co có thể bị kết là  ‘lộ bí mật’? Nhắn nhe này nọ không chứng cớ, chính quyền vô can nếu vấn đề trở nên phức tạp chăng? Nhưng phần tôi, tôi phải làm ǵ? Có thể nào, thêm một lần, tôi lại trở thành một kẻ đào thoát trên quê hương ḿnh! Có nên, tôi tự nhủ, đi gặp lăo Bạ để rơ sự t́nh ngay không? Tôi mượn Nguyện một cái áo mưa, nhưng vừa choàng vào người th́ lăo Bạ khập khiễng chống nạng tới nơi tôi ở.

Quăng chiếc áo tơi vào một góc nhà, lăo lặng lẽ mở cái túi vải lủng lẳng đeo bên ḿnh, tay rút ra một be rượu. Tôi hiểu đây là rượu tiễn, chỉ nắm nhẹ vai lăo, thấy không cần nói ǵ. Im lặng một chặp, lăo kể lại câu chuyện với Thành sáng nay. Thôi th́ đủ, nào gián điệp, diễn biến ḥa b́nh, xách động quần chúng nhằm gây khó cho hai dự án kinh tế rất tầm cỡ của Nam Định, rồi quan hệ Mỹ-Trung trong bối cảnh ‘ một vành đai hai con đường’ và vân vân. Nghe, tôi muốn ói, đưa tay chặn lăo :

-        Chuyện bác Thuận th́ sẽ thế nào?

-        Thôi không kiến nghị nữa th́ sẽ yên, chúng nó sẽ thả bác ấy! Thằng Thành chẳng lẽ nó khoanh tay xem bố nó đi tù à? Chú yên tâm, cái lo là chúng nó bảo sẽ tài trợ cho việc khoan giếng, chẳng biết là thật hay lại cuội…

Nâng ly, tôi ực một hơi, rượu cay sè bốc lên, nước mắt tôi chảy ra. Trước khi lăo Bạ về, tôi giúi vào tay lăo một mớ đôla tươi, phần cho bác Thuận, phần cho lăo, phần tặng chú Nổi cám ơn chú cứu sống tôi, và một phần tôi dặn là để cho Nguyện lên thành phố đi học nghề may cắt thời trang như nàng ao ước. Lăo Bạ nh́n tôi, buồn rầu :

-        Lần sau chú về làng chắc sẽ vui hơn…

Tôi mường tượng tuyến du lịch băng xa lộ nối Nam Định vào khu nghĩ dưỡng Giao Thủy ven biển và khu công nghiệp Đất Hiếm tên Việt nhưng vốn Trung, không chắc ḿnh có thể vui hơn không. Nhưng tôi cười gượng, chỉ đáp nhỏ :

-        Chắc là thế, bác ạ!

Nh́n cho đến khi khuất bóng lăo Bạ tập tễnh chống nạng leo lên bờ đê tôi mới vào nhà.

Không biết động lực nào khiến tôi thắp hương cắm vào lư bàn thờ tổ. Tôi khấn cụ Phủ, cụ Huyện phù hộ cho con cháu và dân làng chúng tôi b́nh an vuợt qua những cơn bỉ nạn khó tránh khỏi. Bước ra nơi thờ tự, tôi thấy Nguyện đứng tựa cửa, mặt cúi gầm. Khẽ nâng lên, mặt Nguyện đẫm nước mắt. Tôi lờ mờ hiểu tôi có thể là căn cớ của những giọt nước mắt ấy. Im lặng, tôi vùng người đi vội về cái chái Từ Đường nơi tôi để hành trang.

Đầu óc mê mụ, tôi nằm lặng đi, và trôi ḿnh vào một cơi lạ lùng. Nh́n, tất cả mơ hồ thực hư. Sờ, mọi thứ giá băng, lạnh như đồng. Nghe, tiếng ù ù của gió. Và ngửi, trời hỡi, mùi hoàng lan thoang thoảng. Tôi hít vào, hít măi vào. C̣n thấy mùi hoàng lan, tức là tôi c̣n sống. Và như thế, th́ là một an ủi.

Tối hôm ấy, tôi không ăn uống ǵ, vị đắng chát đọng trên bờ môi đầu lưỡi. Nguyện im lặng, vẻ chịu đựng, môi thỉnh thoảng mím lại, mắt trừng trừng thách thức. Bóng đêm êm ả tỏa xuống. Bên ngoài, trời vẫn gió. Tôi bỗng sợ, không rơ ḿnh sợ ǵ. Có lẽ tôi sợ người sống. Thêm một lần, tôi lại muốn đi t́m những người đă khuất bóng. Một ḿnh, tôi lần ṃ đường ra nghĩa địa.

Duỗi người giữa hai nấm mộ, tôi ngửa mặt nh́n lên. Trời đen ng̣m như đổ mực Tàu lên giấy trắng xà xà ụp vào mắt. Giông từ phía biển kéo đến, dọa nạt. Sương trắng bốc lên giăng giăng đó đây, dửng dưng tàn nhẫn. Chung quanh, côn trùng đồng thanh rên rỉ làm nền cho những loạt gáy vang vang của đám dế như tấu thay cho tiếng kèn đồng trong một ban nhạc giao hưởng. Tôi nhắm mắt, mặc trôi dạt. Và chỉ đi về khi người co quắp lạnh.

 

BỐC LỬA

 

Bước vào nhà, tôi ngẫm lại mấy ba ngày qua, tâm trạng rối bù. Bắt đầu, là chuyện mọt gặm kèo cột Từ Đường ḍng họ tôi, bắt qua việc đám rước khiêng nước về cho dân thôn không có nước để sinh sống. Rồi bản kiến nghị xin chính quyền cho phép khoan giếng, đưa tới sự cố bác Thuận bị bắt lên công an Xă.  Sau, là những sự kiện c̣n trong tầm ngắm chứ chưa thành hiện thực. Như dự án khai thác Đất Hiếm và dự án Du Lịch Tâm Linh, hai cái bả khiến công quyền muốn di rời dân và chiếm dụng đất họ sở hữu đời này sang đời kia.

Nhưng c̣n phần tôi? Nay ‘họ’ muốn tôi xéo ngay, hăm tội gián điệp cho Mỹ, đi diễn biến ḥa b́nh.  Thật ra, có lẽ v́ họ muốn bảo mật hai cái dự án nói trên, tránh cho xa những yếu tố đưa tới chuyện đấu thầu công khai trong lănh vực đầu tư quốc tế, khâu nghiệp vụ mà tôi là một chuyên viên. Cái ǵ thật, cái ǵ hư ? Tôi ṿ đầu, bất lực! Đất nước tôi bây giờ là một ma trận trong đó quỉ sống nắm chốt giữ đường ra lối vào, nào có ai biết chi được! Nhưng thôi. Mai tôi phải đi, xin để lại câu hỏi này cho những người trong nước buộc phải t́m câu trả lời. Điều đó là chuyện sống c̣n của họ.

Nhưng thôi! Tôi khêu đèn, nhặt nhạnh và nhét vào ba-lô những vật tùy thân. Phải ngủ thôi, lấy sức mà đi, và là kẻ ngoại cuộc, chớ lưu luyến chi. Không khí vẫn oi nồng, khó thở. Tôi cởi quần áo, giấp khăn ướt lau  mồ hôi cứ ứa ra khắp người. Nguyện đă mắc màn cho tôi.  Tôi vén màn chui vào. Ô ḱa, có ai nằm trên gường thế này? Ai đó quay lưng về phía tôi, tóc dài che một phần lưng, chân duỗi dài, tay che mặt. Tôi bật kêu :

-        Nguyện, Nguyện…Làm ǵ thế ?

Nguyện bật khóc :

-        Em…em xin chú, cho em đi với chú!

Như một phản ứng tự động, tôi thốt :

-        Không, không thể được…

Chồm lên, Nguyện bíu lấy tôi, lắp bắp :

-        Tại sao? Em làm mọi điều cho chú…Chú phải cứu lấy em!

Rút tay ra, tôi lùi lại. Lơa lồ, ngồn ngộn, Nguyện xông đến ôm chầm lấy tôi, kéo ngă xuống, chồm lên níu lại. Tôi gỡ tay Nguyện, bảo đừng, đừng làm thế. Rên rỉ, Nguyện như mê sảng, lập đi lập lại, cứu em, cứu em…Chỉ trong một thoáng, tôi h́nh dung ra biết bao nhiêu đổ vỡ. Cho gia đ́nh tôi, một vợ hai con. Cho Nguyện, sẽ rất bơ vơ ở Nữu Ước, tiếng không biết, trở thành câm, trở thành điếc.  Xô Nguyện ngă xuống gường, tôi quát, không thế được, nhưng nước mắt ṛng ṛng. Tôi bất lực. Chúng tôi đều bất lực, tất cả.

Tôi nhắc đi nhắc lại, máy móc :

-        Không thế được, Nguyện ơi, tội cho tất cả chúng ta, tội cho người, tội cho đời.

Rồi tôi đấm ngực, tôi thét, lỗi tại tôi, lỗi cũng tại tôi…

Sấm động lên th́nh th́nh như tiếng trống ngũ liên. Chớp rạch xé trời thành những mảnh nát bươm xanh lè hắt qua cửa sổ. Ở đâu đó một mùi khen khét xông lên. Góc căn chái Từ Đường khói bung ra. Nhanh, thật nhanh, lửa bốc có ngọn. Tôi kêu, Nguyện ơi, cháy, cháy …rồi choàng vội quần áo lên người tôi, lên người Nguyện.

Chúng tôi chạy ra ngoài. Chỉ chốc lát, dân thôn ùa đến, í ới gọi nhau chữa cháy. Cả già lẫn trẻ, họ xách những thùng nước xông vào tưới lên ngọn lửa đang loang ra, đe dọa thiêu rụi cột kèo một ngôi nhà cổ bị mọt gặm. Nhưng dân đang thiếu nước. Nước ăn nước uống c̣n không đủ th́ lấy nước đâu mà chữa cháy. Bà Lờ, người đạo gốc, lê đến bờ giếng, miệng đọc ‘Maria Đức Mẹ chúa Trời cầu cho chúng tôi những kẻ có tội…Amen’.  Chú Nổi rống lên ‘…Éo mẹ, nửa lóng quá bà con ơi ‘ và lùi dần ra. Trong ánh lửa chập chờn, Tập Tễnh nh́n Nguyện khi đó như chết đứng. Rồi nó đưa mắt về phía tôi. Chưa bao giờ tôi thấy một cái nh́n đầy căm hờn đến thế. Nó tiến lên. Tôi bất giác lùi lại.  Có thể  nào Tập Tễnh, kẻ si mê đến ŕnh Nguyện chỉ để nh́n trộm, nổi một cơn ghen và cho một mồi lửa để đuổi tôi đi cho khuất mắt? Quay sang Nguyện. Nàng nh́n Tập Tễnh, mắt rừng rực như muốn thiêu đốt tất cả thế gian này. Tay nắm chiếc cuốc chim đầu nhọn hoắt, Nguyện bước từng bước về phía Tập Tễnh. Tôi vội vàng kéo nàng lại.

Lửa lên có ngọn, nguy cơ thiêu rụi cả ngôi Từ Đường mỗi lúc một lớn. Sấm vẫn động, chớp vẫn lóe sáng. Mấy giọt mưa nhỏ xuống, nặng hạt dần. Bà Lờ gióng, Lậy Đức Mẹ ḷng lành…Th́nh ĺnh, mưa trút xuống ào ào như thác đổ. Chú Nổi gào, mưa, mưa, mưa nữa đi! Dân thôn ḥ lên, mưa, mưa…Bà Lờ qú xuống, ngước mặt lên trời, miệng kêu phép lạ, phép lạ  và lại đọc kinh Kính Mừng. Ngôi Từ Đường nhà họ chúng tôi được trời cứu bằng cơn mưa ân sủng.

Mưa nhẹ hạt rồi ngớt dần. Một phần góc chái Từ Đường nay là tro than,  khói bốc nghi ngút. Khi đó lăo Bạ tới. Lăo bảo thấy lửa từ xa, biết có đám cháy trong thôn nhưng không hiểu thần hỏa thăm viếng những ai. Dân thôn trút được một gánh nặng, từ từ ai về nhà nấy. Lăo Bạ hỏi cơ sự nhưng tôi nào biết ǵ đích xác. Lăo lẩm bẩm, không thể tự nhiên mà cháy được. Cháy thường là cháy khi đun bếp bên ngoài, hoặc trong nhà th́ mèo chó làm đổ đèn dầu ban tối. Cũng có thể, lăo lẩm bẩm, cũng có thể là lại ‘chúng nó’. Tôi không màng hỏi thêm ǵ, chỉ nói xin lăo chứa tôi đêm nay. Quàng ba-lô lên vai, tôi bước theo lăo, không dám ngoái lại nh́n Nguyện khi ấy ngơ ngẩn đứng nh́n theo, mặt đầy nước mắt.

Lăo Bạ nhường cho tôi chiếc trơng. Lăo bảo, vẫn một câu,  lâu lâu ngủ vơng để nhớ lại thời là lính Lạng Sơn. Lăo chép miệng :

-        Mai tôi đă có anh bạn đến đón chú đi sớm. Bây giờ, đi ngủ lấy sức…

Sợ quên, tôi trút hết số tiền c̣n mang theo, nhờ lăo trao lại cho bác Thuận để sang sửa phần Từ Đường bị cháy.  Kiệt lực, tôi ngủ thiếp đi, nhưng tôi ngủ một giấc ngủ có lửa cháy khắp nơi trong mộng mị. Tai hại nhất, lửa thiêu rụi những hy vọng của tôi về sự ấm êm lẽ ra phải có cho mọi cuộc đời đáng sống.

Sáng tinh mơ, người chở tôi về Nam Định đă tới đón. Tôi ngồi sau anh ta trên chiếc Honda cũ kỹ, không dám quay lại nh́n lăo Bạ. Và hẹn ḥ làm chi khi chẳng ai biết tương lai ra sao. Tương lai ǵ khi tất tần tật ẩn sau quá khứ lẽ ra chúng ta phải quên đi để không cho nó hồi sinh như một nghiệp chướng cứ cựa ḿnh sống lại.

Chạy khoảng  một giờ, chúng tôi đến bến xe. Phải chờ, xe không giờ giấc, cứ đủ người mới chạy. Tôi t́m một quán cà phê thoáng đăng trên tầng hai một căn hộ nh́n ngay ra chỗ xe hàng đi Hà Nội đậu. Nh́n xuống, sớm nên c̣n vắng người qua lại. Và tôi đợi. Nhắm mắt, tôi mơ màng, rồi thiếp đi, vật vờ.

Khi mở mắt, trời ạ, tôi thấy Nguyện đứng phía dưới nơi xe hàng ra vào, vai đeo một cái bị, tóc vén cao. Nàng đi, để theo tôi, kẻ nàng tưởng rằng có thể đổi đời nàng. Qú dưới chân Nguyện là Tập Tễnh. Nó gh́ chặt chân nàng , mặt ngước lên, có lẽ đang cầu xin Nguyện ở lại.

Tôi lặng người.  Tôi biết, rất rơ, tôi bất lực, tôi buộc phải trốn mặt, măi măi.

 

 Lời bạt : không điểm đến  

 

Trong lời dạo đầu, tôi thưa v́ không viết được đoạn kết nên câu truyện tôi là chứng nhân cứ phải viết đi viết lại hơn ba năm nay. Lần này, th́ khác, dẫu câu truyện không thực sự kết được. Kết với h́nh ảnh một người con gái mong đổi đời theo tôi mà tôi đành lẩn mặt? Kết như thế, đau quá, tàn nhẫn quá, thể loại không có hậu.

Kết có hậu là kiểu nàng Kiều nhảy xuống sông Tiền Đường mà được cứu sống, đoàn viên với chàng Kim thư sinh mặt trắng vẫn c̣n ve văn sau 15 năm ly biệt, nhưng Kiều hiểu ‘ chữ trinh c̣n một chút này’ và cự tuyệt, bỏ đi tu, về cửa Phật, vui câu kinh tiếng kệ. Như thế, Vân vẫn giữ được chồng, ḥa thuận với chị, và…vui vẻ cả làng. Câu truyện tôi kể kết cho có hậu th́…Nguyện và Tập Tễnh quay về thôn 9 xóm Dinh, Nguyện nghe chàng Tập Tễnh hát ‘ ru em thèm khát sa hoa, ru em đầy những đam mê…’ và nàng   hiểu thế nào là t́nh yêu, trở thành vợ chàng, đẻ cho 2 đứa con khôi ngô trắng trẻo. Bác Thuận thôi làm việc với công an Xă, xây lại cái chái Từ Đường bị cháy. Và theo đúng chính sách dân chủ cơ sở, dân chúng thôn 9 nhớ công bác đă  khoan được giếng mang nước về cho dân bầu bác làm Trưởng thôn. Phần lăo Bạ, với các chiến hữu trong Hội Cựu Chiến Binh tiến hành đấu tranh cho nền dân chủ lập hiến một cách ḥa b́nh,  bác ứng cử và trở thành Nghị Viên Quốc Hội khóa đầu một thể chế mới, hiện đă dọn lên sống ở Hà Nội…

Kết có hậu thường khiến bạn đọc an ḷng dẫu không phải lúc nào cũng tin là thế. Ngược với thể loại này là kết bi thảm khá phổ biến trong văn chương phương Tây, đặc biệt là những thảm kịch Hy Lạp với những chuyện cha con anh em giết nhau, mẹ lấy nhầm con, anh trai lấy em gái, loạn luân là Trời xui Đất khiến, kết cục  cường điệu qua cái chết của những nhân vật. Kết kiểu ‘ vô hậu’ này dĩ nhiên làm mủi ḷng người đọc, nhưng văn chương loại này có làm cho xă hội tử tế tốt đẹp lên hay không th́ c̣n có tranh căi.

Kết ‘ vô hậu’ trong câu truyện của tôi thế nào? Tưởng tượng, Nguyện bỏ vào thành phố Nam Định, xin làm massage, t́m cách liên lạc với bọn mai mối, cuối cùng nghe nói sẽ lấy một người Tàu luống tuổi ở Quảng Châu. Nghe tin, Tập Tễnh đi t́m, cắt cổ Nguyện, rồi thọc dao vào tim ḿnh, chết không ai vuốt mắt. Giếng thôn 9 vẫn không được phép khoan, hai dự án kinh tế Đất Hiếm và Du Lịch vẫn âm thầm tiến hành. Bác Thuận phản kháng, bị bỏ tù v́ chính Tán Thành, con bác, tố cáo bác nhận tiền của gián điệp để sửa chỗ nhà Từ Đường bị cháy. Bác thắt cổ trong đồn công an Huyện mà không ai cứu. Lăo Bạ nay mất trí, lang thang khắp nơi, miệng lảm nhảm ’mạch rồng bị trấn yểm, nước không c̣n, lấy ǵ uống đây’ và  chết khô trên một cánh đồng khô…

Nhưng thôi, tôi đang lan man, có thể lạc đề như chơi. Tôi không kết được, v́ từ hiện tại cái kết câu truyện cần một cái nh́n về tương lai. Cái kết vô hậu đóng cửa mọi hy vọng. Và cái kết có hậu, chí ít là phải để tương lai mở ngỏ cho mọi khả hữu.

Nay thú thật với bạn đọc, những người bỏ công ra đọc câu truyện tôi kể lể dài ḍng, là mấy năm liền tôi ḍ hỏi mà không có tin tức ǵ những nhân vật của tôi, như Nguyện, như bác Thuận, như lăo Bạ, Tập Tễnh, chú Nổi, bà Lờ…Họ đi đâu, họ về đâu, họ có điểm đến nào để tôi c̣n ḥ hẹn?

Nói cho cùng, điểm hẹn để gặp lại nhau nay là của cả xă hội, không chỉ riêng cho một nơi nào, không chỉ riêng cho ai, mà là cho tất cả.

 

Nam Dao

Phục Sinh 2019

20 tháng 4